ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਪਹਚਾਣਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨਤੀਜੇ ਕਿਸੇ ਅਦਾਲਤ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਜਾਸੂਸਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ 54 ਤੋਂ 55 ਫੀਸਦੀ ਸਹੀ ਦਰਜਾ ਲਗਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸੀਂ ਮੂਹ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਜਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ।
ਅਧਿਐਨ ਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਐਸਾ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਵਾਵੜਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਝੂਠ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵੇਖਣਾ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੱਚੇ ਲੋਕ ਵੀ ਬਿਨਾ ਜਰੂਰਤ ਦੇ ਨਰਵਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਹੀ-ਗਲਤ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵਟੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨਹੀਂ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੇ। ਵਿਦਵਾਨ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ ਜਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਸਲ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਗਲਤਫਹਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
